Türkiye’de İSG politikaları, mevzuat, yetkilendirme ve denetim süreçlerinde Bakanlık ile bağlı birimlerin görevleri.
Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliği alanındaki merkezi kamu otoritesi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığıdır. Bakanlık bünyesindeki İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü (İSGGM), ulusal İSG politikalarının ve ilgili mevzuat çalışmalarının yürütülmesinde temel birimlerden biridir.
İSG alanındaki bütün görevler tek bir genel müdürlük tarafından yerine getirilmez. Mevzuat, yetkilendirme, işyeri denetimi ve sosyal güvenlik istatistikleri farklı kamu birimlerinin görev alanlarına dağılmıştır.
İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü
İSGGM’nin çalışma alanları genel olarak şunlardır:
- İş sağlığı ve güvenliği politika ve mevzuat çalışmalarına katkı sağlamak
- Ulusal program ve eylem planları hazırlamak ve uygulamaları izlemek
- İş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeline ilişkin yetkilendirme süreçlerini yürütmek
- Eğitim kurumları ile ortak sağlık ve güvenlik birimlerinin yetkilendirme ve takip işlemlerini gerçekleştirmek
- İSG alanında araştırma, rehberlik, tanıtım ve bilgilendirme faaliyetleri yürütmek
- Ulusal ve uluslararası kurumlarla iş birliği yapmak
İşyerlerinin denetlenmesi
İşyerlerinde çalışma mevzuatı ile iş sağlığı ve güvenliği hükümlerinin uygulanmasına yönelik teftişler, Bakanlığın iş müfettişleri tarafından yürütülür. Denetim sırasında işverenin risk değerlendirmesi, eğitim, sağlık gözetimi, çalışma ortamı ve koruyucu önlemlere ilişkin yükümlülükleri incelenebilir.
Bu nedenle politika ve yetkilendirme görevleri ile sahadaki teftiş faaliyetlerini birbirinden ayırmak gerekir.
İş kazası ve meslek hastalığı verileri
İş kazaları ve meslek hastalıklarına ilişkin bildirim ve sosyal sigorta süreçlerinde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) da görev alır. Resmî istatistiklerin önemli bir bölümü SGK kayıtlarından üretilir. Bakanlık ve ilgili kurumlar bu verileri politika, denetim ve önleme çalışmalarında kullanır.
İSG mevzuatının uygulanması
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilgili yönetmelikler, işverenlerin ve çalışanların hak ve yükümlülüklerinin temel çerçevesini oluşturur. Bakanlık ve bağlı birimler; düzenleme, yetkilendirme, denetim, rehberlik ve veri takibi araçlarıyla bu sistemin uygulanmasına katkı sağlar.
Güncel kurum görevleri ve işlem esasları için Bakanlığın, İSGGM’nin ve SGK’nın resmî duyuruları ile yürürlükteki mevzuat esas alınmalıdır.