İşyerindeki fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal tehlikeler ile yasal işyeri tehlike sınıfları arasındaki fark.
İş sağlığı ve güvenliğinde “tehlike türleri” ile “işyeri tehlike sınıfları” farklı kavramlardır. Tehlike türleri çalışanlara zarar verebilecek kaynakları gruplandırır. İşyeri tehlike sınıfı ise işyerinin esas faaliyetine göre mevzuat kapsamında az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli olarak sınıflandırılmasını ifade eder.
Fiziksel tehlikeler
Gürültü, titreşim, radyasyon, yetersiz aydınlatma, aşırı sıcak veya soğuk, basınç, elektrik ve kayma ya da düşmeye yol açabilecek ortam koşulları fiziksel tehlikelere örnektir.
Kimyasal tehlikeler
İşyerinde üretilen, kullanılan veya depolanan gaz, buhar, toz, duman ve sıvılar kimyasal tehlike oluşturabilir. Yanıcı, patlayıcı, toksik, aşındırıcı veya hassaslaştırıcı maddeler maruziyet şekline göre farklı sağlık ve güvenlik sonuçlarına neden olabilir.
Biyolojik tehlikeler
Bakteriler, virüsler, mantarlar, parazitler ve enfekte biyolojik materyaller çalışanlarda hastalığa yol açabilir. Sağlık hizmetleri, laboratuvarlar, atık yönetimi, tarım ve hayvancılık biyolojik etkenlerle karşılaşılabilecek alanlar arasındadır.
Ergonomik tehlikeler
Uygunsuz çalışma duruşu, tekrarlayan hareketler, elle taşıma, aşırı kuvvet kullanımı ve çalışanın özelliklerine uygun olmayan ekipmanlar kas-iskelet sistemi sorunlarına neden olabilir. İş istasyonu ve çalışma düzeni insana uygun tasarlanmalıdır.
Psikososyal tehlikeler
Aşırı iş yükü, düşük iş kontrolü, vardiyalı çalışma, rol belirsizliği, şiddet, taciz ve yetersiz sosyal destek çalışanların ruhsal ve fiziksel sağlığını etkileyebilir. Bu riskler de diğer işyeri tehlikeleri gibi değerlendirilmelidir.
İşyeri tehlike sınıfları
Türkiye’de işyerleri, esas faaliyetin ilgili tehlike sınıfları tebliğindeki karşılığına göre üç sınıftan birinde yer alır:
- Az tehlikeli
- Tehlikeli
- Çok tehlikeli
Bu sınıf; İSG hizmet süreleri, bazı eğitim ve sağlık gözetimi aralıkları ile mevzuattaki diğer yükümlülüklerin belirlenmesinde kullanılır. Tehlike sınıfı tek başına işyerindeki bütün riskleri göstermez; aynı sınıftaki iki işyerinin süreçleri ve maruziyetleri farklı olabilir.
Her işyeri kendi faaliyetlerini, ekipmanlarını, kullanılan maddeleri ve çalışanlarını dikkate alan özgün bir risk değerlendirmesi yapmalı; önlemleri tehlikenin kaynağında kontrolü esas alarak belirlemelidir.