Bernardino Ramazzini’nin 1700 yılında yayımlanan eseri, meslekler ile hastalıklar arasındaki ilişkiyi sistematik biçimde ele alan öncü çalışmalardandır.
De Morbis Artificum Diatriba — Türkçede “Çalışanların Hastalıkları Üzerine Bir İnceleme” veya “Meslek Hastalıkları Üzerine Bir İnceleme” olarak anılır — İtalyan hekim Bernardino Ramazzini tarafından ilk kez 1700 yılında yayımlanmıştır. Eserin genişletilmiş baskısı 1713 yılında yayımlanmıştır.
Ramazzini bu çalışmasında farklı mesleklerde çalışanların karşılaştığı tehlikeler ile sağlık sorunları arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Zararlı maddeler, çalışma ortamı, tekrarlayan hareketler, uygunsuz duruşlar ve çalışma koşullarının hastalıklar üzerindeki etkilerini gözleme dayalı biçimde ele almıştır.
Meslek hastalıklarına sistematik yaklaşım
Eserin en önemli yönlerinden biri, hastanın yaptığı işin tıbbi değerlendirmenin bir parçası hâline getirilmesidir. Ramazzini, hekimlerin hastalarına yönelttiği sorulara “Ne iş yapıyorsunuz?” sorusunun da eklenmesi gerektiğini vurgulamıştır.
Bu yaklaşım, hastalığın yalnızca bireysel belirtiler üzerinden değil, kişinin çalışma koşullarıyla birlikte değerlendirilmesine katkı sağlamıştır. Farklı meslek gruplarının kendilerine özgü risklerinin incelenmesi, meslek hastalıkları alanındaki koruyucu yaklaşımın gelişmesine zemin hazırlamıştır.
İş sağlığı tarihindeki yeri
De Morbis Artificum Diatriba, iş kaynaklı tehlikeleri ve bunların sağlık üzerindeki etkilerini sistematik biçimde ele alan öncü eserlerden biri kabul edilir. Ramazzini’nin gözlemleri, çalışma ortamındaki risklerin tanınması ve hastalık ortaya çıkmadan önce önlem alınması düşüncesini güçlendirmiştir.
Bu nedenle Bernardino Ramazzini, meslek hastalıkları ve iş sağlığı tarihinin öncü isimleri arasında gösterilir. Eseri günümüzde de iş sağlığı eğitimi ve meslek hastalıkları literatüründe tarihsel bir başvuru kaynağı olmayı sürdürmektedir.